Leki na wydzielanie soku żołądkowego.

 LEKI WPŁYWAJĄCE NA WYDZIELANIE SOKU ŻOŁĄDKOWEGO
🌿🌿🌿🌿🌿🌿
Leki pobudzające wydzielanie soku żołądkowego
Stosuje się w Stanach zmniejszonego wydzielania i przy bezsoczności - ich skuteczność jest jednak w tych stanach wątpliwa. Klinicznie leki te mają znaczenie w diagnostycznym badaniu zdolności wydzielniczej żołądka.
Wzmagają również łaknienie, które pośrednio zależy od czynności wydzielniczej i motorycznej żołądka. Wydzielanie soku żołądkowego można zwiększyć przez pobudzenie zakończeń smakowych jamy ustnej lub działając bezpośrednio na błonę śluzową żołądka.
🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿
Środki pobudzające zakończenia smakowe jamy ustnej
➡️ Gorycze
Są to substancje o silnym gorzkim smaku, działające pobudzająco na zakończenia smakowe jamy ustnej. Wprowadzone bezpośrednio do żołądka nie wywierają żadnego wpływu na wydzielanie soku żołądkowego. Podane w postaci nalewek lub wyciągów z roślin zawierających substancje gorzkie, mają wzmagać odruchowo wydzielanie soku żołądkowego. Ich wartość kliniczna jest wątpliwa.
➡️ Używki aromatyczne
Są to olejki eteryczne w surowców roślinnych, mające silne działanie drażniące. Podane doustnie pobudzają zakończenia smakowe jamy ustnej oraz drażnią błona śluzową żołądka wzmagając wydzielanie soku żołądkowego. Przy dłuższym stosowaniu wywołują nieżyty żołądka a ich skuteczność kliniczna jest wątpliwa. Używki aromatyczne rzadko stosowane są do celów leczniczych, częściej używa się ich jako przypraw kuchennych pobudzających łaknienie, ułatwiających trawienie i poprawiających smak potraw np. kminek, koperek, chrzan, papryka, majeranek, cynamon goździki i inne.

🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿
Środki działające bezpośrednio na błonę śluzową żołądka
➡️ Gastryna i pentagastryna
Gastryna jest naturalnym czynnikiem inicjującym i wzmagającym wydzielanie kwasu żołądkowego.
5-aminokwasowy peptyd - pentagastryna wywiera również podobne działanie.
Peptydy te są stosowane w celach diagnostycznych do kontroli zdolności wydzielniczej błony żołądka, podobnie jak histamina
➡️ Kwas solny
Jest naturalnym bodźcem wydzielniczym soku żołądkowego. Drażni błonę śluzową żołądka i pobudza jej wydzielanie - nie może jednak zastąpić kwasu solnego wydzielanego przez żołądek. Stosuje się go w niedokwaśności, bezsoczności, chociaż obecnie kwestionuje się jego kliniczną skuteczność. Zamiast kwasu solnego można stosować chlorek betainy w postaci tabletek. W żołądku uwalnia się wówczas kwas solny.
Preparaty: Bepepsin (chlorek betainy + pepsyna)
           Citropepsin (pepsyna + fosforan sodowy jednozasadowy)

🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿
Leki i środki hamujące wydzielanie soku żołądkowego
Wydzielanie soku żołądkowego można zmniejszyć przez porażenie nerwu wydzielniczego żołądka lekami parasympatykolicznymi lub pobudzenie układu współczulnego lekami symatykotonicznymi, jak też zablokowanie receptorów histaminowych H2.
Istotną rolę w wydzielaniu kwasu solnego żołądka odgrywa pompa protonowa.
Zablokowanie tej pompy powoduje szczególnie silne zahamowanie wydzielanie kwasu solnego. Wydzielanie soku żołądkowego zmniejszają także środki zobojętniające kwas solny.  
Poza tym wydzielanie soku żołądkowego można również zmniejszyć środkami osłaniającymi, które pokrywają błoną śluzową ochronną warstwą i hamują hormonalną fazę wydzielania soku żołądkowego.
Leki hamujące wydzielanie soku żołądkowego stosuje się w nadmiernym wydzielaniu i nadkwaśności, zgadze, zapaleniach żołądka z nadkwaśnością oraz w chorobie wrzodowej żołądka. Najczęściej podaje się je 15-20 minut przed posiłkiem.

➡️ Inhibitory pompy protonowej
Jest to nowa grupa leków hamujących transport czynny jonu wodorowego do światła żołądka. Powrót normalnej kwasoty soku następuje dopiero po 4 – 5 dniach. Efektem niekorzystnym jest wzmożone wydzielanie gastryny oraz po dłuższym stosowaniu przyrost komórek okładzinowych błony śluzowej żołądka wydzielających kwas solny. Nie zaleca się podawania inhibitorów pompy protonowej dłużej niż 8 tygodni.
➡️ Omeprazol
Silny inhibitor pompy protonowej. Wchłania się z przewodu pokarmowego, łączy w 95% z białkami krwi i ulega stopniowo całkowitej metabolizacji w wątrobie.
Zastosowanie: Omeprazol stosuje się w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, w zespole Zolingera Ellisona oraz w zapaleniu przełyku na tle refluksu żołądkowo-przełykowego.
Działania niepożądane:
Lek jest dobrze tolerowany, choć niekiedy może wywołać biegunkę, bóle i zawroty głowy, nudności, zaparcia, nadwrażliwość na światło słoneczne.
Przeciwwskazania: Omeprazolu nie należy stosować w owrzodzeniach na tle nowotworowym oraz u kobiet w ciąży i w okresie laktacji.
Preparaty: Polprazol Max, Ortanol Max, DicloDuo Combi, Polprazol
 
➡️ Pantoprazol- to lek z grupy inhibitorów pompy protonowej zmniejszający wydzielanie jonów wodorowych do światła żołądka ( zmniejsza kwasowość soku żołądkowego)
Zastosowanie: łagodna postać refluksowego zapalenia przełyku, zapobieganie nawrotom i długotrwałe leczenie refluksowego zapalenia przełyku i ochrona błony śluzowej żołądka i dwunastnicy.
Działania niepożądane: zaparcia, biegunka, bóle głowy, zmęczenie, uczucie pełności, wysypka skórna i inne
Przeciwwskazania: uczulenie na pantoprazol lub inne składniki leku
Preparaty: Controloc Control, Contix, Pantoprazol Teva

➡️Leki przeciwhistaminowe  - ranitydyna, famotydyna.
Leki przeciwhistaminowe działają antagonistycznie na receptory histaminowe H2, hamują względnie wybiórczo wydzielanie soku żołądkowego i działają leczniczo w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy w dawkach wywołujących względnie niewiele działań niepożądanych (nieznaczny wpływ na perystaltykę jelit, wydzielanie śliny i inne)
➡️ Ranitydyna posiada silne właściwości hamowania receptorów H2. Nie wywiera działania niepożądanego na układ wydzielania wewnętrznego i wątrobę.
Preparaty: Ranigast, Ranisan, Ranitan, Zantac, Ranigasan
➡️ Famotydyna
Hamuje wydzielanie soku żołądkowego. Powoduje wygojenia wrzodzeń dwunastnicy u 83% chorych. Jest dobrze tolerowana
Preparaty: Famogast, Quamatel, Ulfamid

🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿
Inne leki hamujące wydzielanie kwasu solnego:
➡️ Mizoprostol
Syntetyczny analog prostaglantyny E1 o działaniu hamującym wydzielanie kwasu solnego i soku żołądkowego spowodowanego zwłaszcza działaniem czynników wrzodotwórczych (alkohol, nikotyna, niesteroidowe leki przeciwzapalne ) wzmaga regenerację i ułatwia gojenie się śluzówki . Efekty lecznicze uzyskuje się u 75% pacjentów. Jego wadą jest to, że w początkowej fazie leczenia nie hamuje bólów występujących w chorobie wrzodowej.
Zastosowanie:
Profilaktyka i leczenie choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, zwłaszcza wywołane przez niesteroidowe leki przeciwzapalne
Działania niepożądane: może powodować nudności, wymioty biegunka a u kobiet krwawienia menstruacyjnej przedłużone krwawienia miesięczne. Jest przeciwwskazany w ciąży.
Preparat: Cytotec, Proglumid, Milid

🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿
Środki zobojętniające kwas solny ( antiacida)
➡️ Wodorowęglan sodowy – soda oczyszczona
Podany doustnie zobojętnia kwas solny wydzielany w żołądku, wytwarzając chlorek sodowy i gazowy dwutlenek węgla. Soda oczyszczona, pomimo że doraźnie przynosi ulgę na przykład w zgadze, nie jest dobrym środkiem przeciw nadkwaśności i nadmiernemu wydzielaniu soku żołądkowego.
Preparat: natrium bicarbonicum - proszek
Wody mineralne: Zuber, Vichy

➡️ Węglan wapniowy,
Działa zobojętniająco, przeciwzapalnie i zapierająco.
Niebezpieczeństwem przy jego stosowaniu jest możliwość wystąpienia hiperkalcemii.
Preparat: calcium carbonicum praeciptatum - proszek
➡️ Związki glinu
Neutralizują w żołądku kwas solny, tworząc przy tym galaretowatą masę chlorku glinowego które działa ściągająco i pokrywa ochronną warstwą izolacyjną błonę śluzową żołądka, oraz adsorbuje wysięk zapalny.
Działania niepożądane: związki glinu działają zapierająco, często wywołują uciążliwe zaparcia a stosowane w dużych dawkach zmniejszają wchłanianie fosforanów.
Preparat: Ausal S - wodorotlenek glinu w tabletkach
          Alugastrin - zawiesina.
➡️ Związki magnezu
Działają silniej neutralizująco od związków glinu. Powstające w żołądku i jelitach sole magnezu powodują, że związki magnezu działają przeczyszczająco i przeciwgnilnie. Jon magnezowy wchłania się lepiej niż jon glinowy, dlatego w niewydolności nerek istnieje niebezpieczeństwo powstania hipermagnezemii.
Preparaty: Magnosil - tabletki
           Milk o Magnesia - zawiesina

🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿🌿
Środki osłaniające
Jako środki osłaniające stosuje się substancje koloidalne, proszki adsorpcyjne, i środki ściągające.
Podaje się je 15 – 20 minut przed jedzeniem.
➡️ Substancje koloidalne
Pokrywają błonę śluzową żołądka warstwą izolacyjną, która ochrania ją przed drażniącymi bodźcami i hamuje jej wydzielanie. Mogą to być śluzy roślinne w postaci 2 – 10% odwarów z surowców roślinnych oraz kleiki ze skrobii.
➡️ Siemię lniane ( Semen Lini)
Łyżeczkę siemienia lnianego zalewa się szklanką wody i pozostawia pod przykryciem w ciepłym miejscu przez około 30 minut. Otrzymamy śluzowaty kleik wypija się po odcedzeniu przed jedzeniem.
➡️ Skrobia pszenna, ryżowa i ziemniaczana
Są używane powszechnie w postaci kleików w nieżytach żołądka i jelit.
➡️ Proszki adsorpcyjne
Pokrywają i osłaniają mechanicznie błonę śluzową, adsorbując poza tym wydzielinę zapalną, bakterie i ich toksyny.
Podaje się je podobnie jak śluzy 15 – 20 minut przed jedzeniem w postaci proszków i tabletek.
➡️ Środki ściągające
Działają skutecznie przeciwzapalnie tworząc ochronną błonę. Kurczą przy tym naczynia i zmniejszają przepuszczalność śródbłonków. Mają działanie miejscowo znieczulające i bakteriobójcze. Są stosowane w postaci tabletek oraz proszków w dawce 0,5g.
➡️ Sukralfat
W środowisku soku żołądkowego tworzy gęsty i lepki żel, łączący się silnie i długotrwale z wrzodami żołądka. Ta lepka masa zobojętnia nadmiar kwasu solnego, działa ochronnie na błonę śluzową żołądka i absorbuje kwasy żółciowe. Sukralfat hamuje również wchłanianie fosforanów z przewodu pokarmowego, co jest korzystne u chorych z mocznicą. Jest to lek doskonale tolerowany, jednak hamuje wchłanianie podawanych doustnie glikozydów nasercowych, fenytoiny i tetracyklin.
Sukralfat stosuje się głównie w chorobie wrzodowej żołądka ( 4 tygodniowa kuracja powoduje u 90% chorych wygojenie niszy wrzodowej) zapobiega również krwawieniom z przewodu pokarmowego.
Działania niepożądane:
Może wywołać zaparcia lub biegunki, nudności, zaburzenia apetytu, zawroty głowy i bezsenność. Barwi na czarno język, protezy dentystyczne i kał.
Preparaty: Ulgastran, Venter, Sukralfat Radiopharm 1000, Sucralfate, Ulcogant
podawane przez posiłkami w postaci tabletek lub zawiesiny.

Żrodła:
1.Andrzej Danysz
Kompedium farmakologii i farmakoterapii dla lekarzy, farmaceutów i studentów
2.Internet